Çiftleşebilir mi, yavruları olur mu?
“Testisi düşmedi” cümlesi bazen sadece gözden kaçan bir ayrıntı gibi durur. Oysa gömülü (inmemiş) testis, yani kriptorşidizm, hem üreme hem de sağlık riskleri açısından önemlidir. Bu yazıda en çok sorulan soruyu netleştiriyoruz: “Çiftleşebilir mi, yavruları olur mu?”
En çok sorulan soru: “Çiftleşebilir mi, yavruları olur mu?”
Kısa cevap
-
Tek taraflı inmemiş testis (unilateral kriptorşidizm): Çoğu zaman çiftleşebilir ve yavruları olabilir. Çünkü skrotumdaki (torbadaki) diğer testis sperm üretmeye devam edebilir. MSD Veterinary Manual
-
Çift taraflı inmemiş testis (bilateral kriptorşidizm): Kısırlık olasılığı belirgin artar. Özellikle karın içinde kalan testis(ler)de ısı nedeniyle spermatogenez baskılanır. Köpekte karın içindeki testisin “yaşayabilir sperm” üretmediği özellikle vurgulanır. vet.cornell.edu+1
Ama önemli bir “veteriner hekim” notu
Kriptorşidizm kalıtsal kabul edildiği için, etik ve koruyucu hekimlik açısından kriptorşid hayvanların üretimde kullanılması önerilmez. vet.cornell.edu+2MSD Veterinary Manual+2
Kriptorşidizm (inmemiş/gömülü testis) nedir?
Kriptorşidizm, bir veya iki testisin normalde bulunması gereken yer olan skrotuma (torbaya) inmeyip kasık kanalında (inguinal) veya karın içinde (abdominal) kalmasıdır. Köpekte ve kedide testisler gelişim sırasında karın bölgesinden aşağı doğru iner; bu iniş tamamlanmadığında “testis düşmedi” denir. vet.cornell.edu+1
Sahiplerin kullandığı ifadeler genelde şunlardır:
-
“Testislerden birinin gömülü olması”
-
“Testislerden birinin düşmemesi”
-
“Kedinin testisi düşmedi / Köpeğin testisi düşmedi”
Hepsi pratikte aynı şüpheyi işaret eder: testisin skrotumda olmaması.
Normalde testis ne zaman “düşer”?
Köpekte (yavru köpek)
-
Testis inişi çoğu yavruda 6–8 hafta civarında tamamlanır. vet.cornell.edu
-
İnguinal kanal yaklaşık 6. ay civarında kapanır. Bu zamana kadar testis skrotumda değilse köpek kriptorşid kabul edilir. vet.cornell.edu
Kedide (yavru kedi)
-
Testisler genellikle 2 ay civarına kadar skrotuma iner; bazı kedilerde daha geç olabilir ama 6 aydan sonra nadirdir. Vca
Pratik mesaj: “Testis düşmedi” şüphesi erken fark edilir, ama “kesin karar” için yaş + muayene birlikte değerlendirilir.
Tek taraflı mı, çift taraflı mı? (Fertiliteyi belirleyen kritik ayrım)
1) Tek taraflı kriptorşidizm (en sık)
Bir testis torbada, diğeri kasıkta veya karın içindedir.
-
Fertilite çoğu olguda korunur. Kediler için “sadece bir testis etkilenmişse kedi fertil kalır” ifadesi net şekilde geçer. MSD Veterinary Manual
-
Kriptorşid testis testosteron üretebilir, bu yüzden erkek davranışları (kızgın dişi arama, işaretleme, kaçma, agresyon) görülebilir. vet.cornell.edu+1
Sonuç (üreme açısından):
➡️ Biyolojik olarak: Evet, çiftleşebilir ve yavruları olabilir. MSD Veterinary Manual
➡️ Klinik yaklaşım olarak: Üretim önerilmez, kısırlaştırma önerilir. vet.cornell.edu+2Vca+2
2) Çift taraflı kriptorşidizm
İki testis de skrotumda değildir; çoğunlukla karın içi konum söz konusudur.
-
Karın içi ısı, sperm üretimini baskılar. Kedilerde karın içinde kalan testislerde histolojik incelemelerde genellikle sperm bulunmadığı, buna karşılık karın dışında kalan “retained” testisli kedilerin fertil olabileceği belirtilir. PMC
-
Köpeklerde de karın içindeki testisin yaşayabilir sperm üretmediği, fakat testosteron nedeniyle davranışların sürebileceği vurgulanır. vet.cornell.edu
Sonuç (üreme açısından):
➡️ Çiftleşme davranışı olabilir, ama yavru olma ihtimali düşer (kısırlık sık beklenir). vet.cornell.edu+1
“Gömülü testis” nerede olur? (Kasık mı, karın mı?) Neden önemli?
-
İnguinal (kasık) kriptorşidizm: Testis kasık bölgesinde deri altında ele gelebilir. vet.cornell.edu+1
-
Abdominal (karın içi) kriptorşidizm: Dışarıdan ele gelmez; ultrason gibi görüntüleme yöntemleri gerekebilir. vet.cornell.edu+1
Fertilite açısından kilit nokta:
Kedide karın içi testiste sperm genellikle yoktur, karın dışında konumlanan retained testisli kediler ise fertil olabilir. PMC
Genetik geçiş ve etik boyut: “Yavruları olursa ne olur?”
Kriptorşidizm hem köpekte hem kedide kalıtsal kabul edilir. Bu yüzden kriptorşid hayvanların damızlık olarak kullanılması önerilmez. vet.cornell.edu+2MSD Veterinary Manual+2
Bu yaklaşımın iki temel nedeni var:
-
Yavrularda kriptorşidizm riskini artırmamak (kusurun popülasyonda sürmesini engellemek). vet.cornell.edu+1
-
Kriptorşid hayvanın kendisinde sağlık komplikasyonlarını önlemek (aşağıda).
Sağlık riskleri: “Testis düşmedi” sadece kozmetik bir durum değildir
Köpekte: tümör ve torsiyon riski
Kriptorşid köpeklerde:
-
Retained testiste testiküler tümör riski artar. vet.cornell.edu+1
-
Testis torsiyonu (spermatic cord torsion) acil ve ağrılı bir tablo olabilir. vet.cornell.edu+1
-
VCA, kriptorşid köpeklerde testiküler kanser riskinin en az 10 kat artabileceğini belirtir. Vca
Kedide: davranış ve “eksik kısırlaştırma” sorunu
Kedilerde retained testis testosteron üretebildiği için:
-
İdrar püskürtme, agresyon, kızgın dişi arama gibi davranışlar sürebilir. PMC+1
-
Kedilerde torsiyonun belgelenmediği ve testiküler tümörlerin nadir olduğuna dair klinik değerlendirmeler vardır; buna rağmen pratikte en büyük sorun, tek testisin alınmasıyla kedinin “kısır sanılması” ve davranışların devam etmesidir. PMC
“Çiftleşebilir mi?” sorusunda kritik ayrım: Davranış ≠ fertilite
Kriptorşid hayvanda testosteron üretimi devam edebileceği için:
-
Libido ve erkek davranışları görülebilir. vet.cornell.edu+1
Bu, sahipte “çiftleşir” algısı oluşturur.
Ama özellikle bilateral abdominal olgularda sperm üretimi ciddi bozulabildiği için “davranış var” diye “yavru olur” demek doğru değildir. vet.cornell.edu+1
Tanı: “Testis düşmedi” şüphesinde nasıl değerlendirilir?
-
Fizik muayene ve palpasyon
Skrotumda eksik testis, kasık bölgesinde ele gelen testis bulguları değerlendirilir. vet.cornell.edu+1 -
Ultrason
Karın içi testisin yerini saptamada sık kullanılır. vet.cornell.edu+1 -
Seçilmiş olgularda hormon testleri
Özellikle “testis var mı yok mu” belirsizliğinde yardımcı olabilir. vet.cornell.edu+2Vca+2
Tedavi: Neden “iki testisin de alınması” önerilir?
Köpekte yaklaşım net
Kriptorşid köpekte önerilen tedavi kısırlaştırmadır (iki testisin cerrahi olarak çıkarılması). Bu yaklaşım komplikasyon riskini azaltır ve kalıtsal geçişi engellemeyi hedefler. vet.cornell.edu+1
Kedide sık yapılan hata: “Tek testisi aldık, bitti”
Kriptorşid kedide içeride testis kalırsa testosteron devam edebilir; davranış problemleri ve istenmeyen üreme riski tamamen bitmeyebilir. PMC+1
Ameliyat yaklaşımı: testisin yerine göre
-
İnguinal testis: Daha küçük bir kesiyle alınabilir. vet.cornell.edu+1
-
Abdominal testis: Karın içi cerrahi gerekir; bazı merkezlerde laparoskopik seçenekler de olabilir. PMC+1
Zoom Veteriner Kliniği için pratik yol haritası
“Testislerden birinin düşmemesi / gömülü testis” şüphesinde ideal akış:
-
Yaş doğrulama + fizik muayene (skrotum ve kasık palpasyonu)
-
Görüntüleme (çoğunlukla ultrason)
-
Cerrahi planlama (genellikle iki testisin çıkarılması)
-
Üreme danışmanlığı (kriptorşid hayvanların üretimde kullanılmaması) vet.cornell.edu+2Vca+2
Sık Sorulan Sorular (SSS)
(FAQ şeması için de uygundur.)
1) Kedinin testisi düşmedi, çiftleşebilir mi?
Tek taraflıysa çoğu zaman fertil kalır; çiftleşme ve yavru olasılığı vardır. MSD Veterinary Manual
2) Köpeğin testisi düşmedi, yavruları olur mu?
Tek taraflı olguda yavru ihtimali olabilir; ancak karın içindeki testis genellikle yaşayabilir sperm üretmez ve üretim önerilmez. vet.cornell.edu+1
3) İki testis de inmemişse kesin kısır mı?
Davranış görülebilir (testosteron), fakat özellikle karın içi konumda kısırlık ihtimali yükselir. Vca+1
4) İnmemiş testis sonradan düşer mi?
Köpekte süreç çoğunlukla 6–8 haftada tamamlanır; 6. ayda hâlâ skrotumda değilse kriptorşid kabul edilir. vet.cornell.edu
5) Gömülü testis kanser yapar mı?
Köpekte retained testiste tümör riski artar; riskin en az 10 kat artabileceği bildirilmektedir. Vca+1
6) İnmemiş testis torsiyon yapar mı?
Köpekte torsiyon acil bir durumdur ve kriptorşidizmde risk önemli kabul edilir. vet.cornell.edu+1
7) Kedi kriptorşid olursa risk köpek kadar mı?
Kedilerde komplikasyonların köpeğe göre daha az görülebildiği belirtilir; yine de davranış ve istenmeyen üreme riski nedeniyle iki testisin alınması önemlidir. PMC+1
8) “Bir testisi aldık, kısırlaştı” doğru mu?
İçeride testis kaldıysa testosteron devam edebilir; “tam kısır” gibi düşünmek hatalı olabilir. PMC+1
9) Üretimde kullanırsak ne olur?
Kriptorşidizm kalıtsal kabul edildiği için üretim önerilmez; kusurun yavrulara taşınma riski vardır. vet.cornell.edu+2MSD Veterinary Manual+2
10) Tanı için röntgen yeterli mi?
Karın içi testisin yerini belirlemede ultrason sık tercih edilir; bazı olgularda röntgen/hormon testleri yardımcı olabilir. Vca+2Vca+2
Kaynaklar (seçilmiş; APA)
-
Cohen, A., & Ramsaran, L. (2025, November 13). Cryptorchidism in dogs (retained testicle). Cornell University College of Veterinary Medicine. vet.cornell.edu
-
VCA Animal Hospitals. (2025). Retained Testicle (Cryptorchidism) in Dogs. Vca
-
Davidson, A. P. (2018; revised/modified 2024). Reproductive Disorders of Male Cats – Cryptorchidism. MSD Veterinary Manual. MSD Veterinary Manual
-
Little, S. (2011). Feline reproduction: Problems and clinical challenges (Cryptorchidism section). Journal of Feline Medicine and Surgery (PMC full text). PMC
-
Hernández-Jardón, N., et al. (2022). Cryptorchidism: The dog as a study model. Frontiers in Veterinary Science. Frontiers
-
Quartuccio, M., et al. (2012). Sertoli cell tumors associated with feminizing syndrome… (torsiyon ve ilişkili riskler). PMC. PMC
-
Selçuk, M., & Nizam, M. Y. (2021). Cryptorchidism in Dogs (derleme). ResearchGate. ResearchGate
-
Canine cryptorchidism: An overview (PDF). (2024). The Veterinary Paper. veterinarypaper.com
